Xin đừng để bóng đá "dắt mũi" mỗi chúng ta

Xin đừng để bóng đá “dắt mũi” mỗi chúng ta

Bóng đá Việt Nam 1 năm qua đã khiến cả đất nước nhộn nhịp không ngừng. Nhưng gọi bóng đá là môn thể thao giúp thấm đượm tinh thần dân tộc liệu có đúng.

Đừng để bóng đá … “dắt mũi” chúng ta

Soi kèo dư đoán tỷ số bóng đá hôm nay HLV Park Hang Seo đang tạo ra một cơn sốt thần tượng ở Việt Nam trong suốt những ngày qua, thậm chí trong gần 1 năm qua . Công bằng mà nói, ông Park xứng đáng được tôn vinh như vậy bởi những thành tích mà ông mang lại cho bóng đá Việt Nam. Ngoài đời thường HLV Park cũng thể hiện là một người sống rất tình cảm, nhânhậu. Mới đây nhất ông đã tặng cả trăm ngàn đô la Mỹ cho người nghèo và quỹ phát triển bóng đá trẻ Việt Nam từ tặng thưởng của THACO. Nhưng tất cả nên dừng lại ở địa hạt bóng đá, hay rộng hơn là thể thao thuần túy. Dẫu rằng, thể thao với sức quảng bá mạnh, có thể sẽ là sứ giả ngoại giao, văn hóa, kinh tế…


1. Biều diễn…tình yêu.

Có những người yêu bóng đá thực sự nhưng cũng có những người chỉ là Fan phong trào


Hoàn toàn không phải 90 triệu dân Việt Nam yêu bóng đá. Đó chỉ là con số phiếm chỉ. Còn rất nhiều người không thích, thậm chí ghét bóng đá. Họ có nhiều mối quan tâm như đói nghèo, bất công, ô nhiễm môi trường sống, bạo hành trẻ em, bất bình đẳng giới… hơn việc khua chiêng, gõ mõ, đánh võng lạng lách hô hào Việt Nam vô địch. Có bao nhiêu người Việt Nam yêu bóng đá thật sự, tức là bỏ tiền ra mua vé, hoặc mua dịch vụ truyền hình xem để xem bóng đá ? Câu trả lời cần phải có điều tra xã hội học độc lập thay vì những con số phiếm chỉ bay theo cờ đò sao vàng mỗi dịp có đội tuyển quốc gia thi đấu. Nhiều người nói sao không đầu tư xây sân Mỹ Đình lớn như Bukit Jalin của Malaysia ? Ngoài lý do kinh tế thì nếu Mỹ Đình có sức chứa đến hơn 87 ngàn khán giả, lấy đâu ra người xem mỗi khi đội tuyển quốc gia không thi đấu. Giải vô địch quốc gia bấy lâu nay chỉ là cái sân khấu ….chùa Bà Đanh. Trong các đoàn người diễu hành ăn mừng chiến thắng, có rất nhiều người chưa hiểu việt vị hay liệt vị. Họ đi bão đơn giản vì khoái cái không khí hội hè, đình đám hơn là vì yêu bóng đá.


2. Tự hào với chính mình ?


Bóng đá Việt Nam dù vô địch Đông Nam Á nhưng nhất định không phải niềm tự hào dân tộc. Cái cách BLV VTV hô rất to, rất nhiều lần cụm từ này e rằng không ổn. Hãy nhìn trên bản đồ bóng đá thế giới xem chúng ta đang đứng ở đâu ? Top 100, cụ thể là mới lọt vào thứ hạng 100 nhưng thực chất xếp hạng của FIFA là những tranh cãi không có hồi kết. Chúng ta thậm chí còn xếp trên Thái Lan mấy chục bậc. Nhưng nền bóng đá của chúng ta đã vượt qua được đẳng cấp của Thái Lan chưa ? Hỏi mà cũng như đã trả lời : chắc chắn là chưa. Ông Park và các học trò đã tạo ra một đội bóng tốt chứ chưa tạo nên đẳng cấp của một nền bóng đá. Ngay cả cách chúng ta chiến thắng cũng không phải ở thế cửa trên, mà thắng nhờ vào sự khôn ngoan trong những tình huống trận đấu. Chưa kể, Việt Nam lên đỉnh ở một vùng trũng của bóng đá thế giới, nơi phần lớn đội tuyển quốc gia nằm trong Top… 200 của FIFA. Có lẽ không có một khu vực nào bóng đá yếu như khu vực Đông Nam Á. Rõ ràng người Việt Nam không thể mang thương hiệu bóng đá đi hội nhập trên trường quốc tế. Thế thì lấy gì để tự hào với bốn biển năm châu ? Hay chúng ta tự hào với chính mình? 


3. Không phải…lịch sử. 

Liệu có phải là một chiến thắng của lịch sử


Chiến thắng của đội tuyển Việt Nam tại AFF cup không phải là chiến thắng lịch sử. Bởi trước đó 10 năm chúng ta đã giành cúp. Nói lịch sử nghĩa là phải tạo nên một cột mốc mới. Năm 2008, Công Vinh, Minh Phương, Tài Em và HLV Calisto từng giành cúp đấy thôi. Chiến công của U23 VN tại U23 Châu Á hay Olympic VN tại ASIAD 2018 thì có thể gọi là lịch sử được, bởi trước đó chưa bao giờ chúng ta làm được điều đó. Tất nhiên, cấp độ U23 không đại diện cho một nền bóng đá như đội tuyển quốc gia. Nên nhớ ASIAN cup 2007 Việt Nam từng vào tứ kết. Nếu năm nay chúng ta vượt qua được cột mốc ấy, lịch sử mới gọi tên.


4. Vận nước không lên?


Không có chuyện vận nước đang lên nếu nhìn vào thành tích của các đội tuyển bóng đá Việt Nam năm 2018 và dòng người xuống đường cổ vũ bóng đá. Bóng đá thuần túy chỉ là một môn thể thao, một trò chơi. Sau thành công của bóng đá, có thể khích lệ tinh thần rèn luyện TDTT của thanh niên nhưng không vì thế mà có được một dân tộc khỏe mạnh. Đó còn là câu chuyện về môi trường sống, điều kiện dinh dưỡng, an sinh xã hội, thậm chí môi trường, cơ chế làm việc để khuyến khích con người sống…khỏe cả thể chất và tinh thần. Thể thao không chỉ là chuyện của ý chí, bản lĩnh hay cơ bắp. Khi đó mới tạo ra căn cốt của nền tảng thể chất Việt. Còn vận nước lên hay xuống phải nhìn trên tổng thể chân dung của dân tộc trong cơn bão CMCN 4.0. Cơn bão ấy sẽ cuốn chúng ta vào vòng xoáy rồi loay hoay chống chọi để thoát ra hay chúng ta chủ động tạo ra dòng xoáy phát minh mới để vượt vũ môn? Vận nước lên phải tương đồng với chỉ số hạnh phúc của bá tánh dâng cao. Hãy nhìn những nếp nhà xiêu vẹo, những số phận đánh đu trước đầu sóng ngọn gió và những biệt phủ nguy nga tráng lệ từ buôn chổi đót để mà đo vận nước xuống hay lên chứ không phải những hò hét, hoan hỷ, tung hô khi đội tuyển túc cầu quốc gia lên đỉnh.


5. Người hùng chứ không phải anh hùng.

Họ không tự nhận mình là người hùng


Làm ơn đừng gọi cầu thủ là những người hùng dân tộc. Họ đá bóng trước hết vì niềm đam mê. Giống như có người thích làm bác sỹ, kỹ sư, nhà báo, nhà giáo, công nhân, lái xe thì cũng có người thích thành cầu thủ. Thứ nữa là kiếm tiền và được nhiều người yêu mến. Họ có thể là người hùng trong lòng những người hâm mộ bóng đá chứ không phải người hùng trong trái tim 90 triệu dân Việt Nam. Hãy xem bóng đá là một nghề kiếm cơm như bao nghề khác, dẫu nó có đặc thù là nghề được nhiều người mơ ước. Như thế để chẳng may cầu thủ bán độ thì đó đơn giản chỉ là một biến thái của lô đề, cờ bạc, cá độ chứ không phải bán nước hay bán rẻ tổ quốc. Dân tộc, tổ quốc là những phạm trù thiêng liêng, chỉ nên xuất hiện mỗi khi sơn hà nguy biến, mỗi khi người Việt vươn tới những đỉnh cao chói lọi hoàn cầu.


6. Người Hàn đang cười chúng ta?


Hàn Quốc là một đối tác chiến lược của Việt Nam. Hiện có khoảng 150.000 người Hàn Quốc đã và đang làm việc tại Việt Nam với khoảng 7000 dự án, tương đương 65 tỷ USD. Phần lớn họ là ông chủ và chuyên gia, các nhà quản lý. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có khoảng 137.600 người Việt cư trú tại Hàn Quốc. Phần lớn trong số họ là người làm thuê. Câu chuyện về ông Park dĩ nhiên được quan tâm nhưng chắc chắn không phải ở khía cạnh thể thao thuần túy. Không phải ngẫu nhiên mà Tổng thống Hàn Quốc lên facebook cá nhân chúc mừng thành tích của Đội tuyển VN và HLV Park Hang Seo. Rồi một kênh truyền hình Hàn Quốc ngừng chiếu phim để tiếp sóng trận CK lượt về AFF cup. Hay báo chí Hàn Quốc quan tâm đặc biệt đến giải đấu có sự hiện diện của 1 HLV đã bị lãng quên ở xứ sở Kim chi. Tất cả những yếu tố đó nằm ngoài thể thao. Bởi lẽ, một cường quốc về kinh tế và cả thể thao ở châu Á như Hàn Quốc chắc chắn không bao giờ coi trọng chức vô địch bóng đá ở một giải ao làng Đông Nam Á. Thành tích ở Việt Nam của HLV Park chỉ có thể là kỳ tích với Việt Nam chứ không phải điều gì ghê gớm với người Hàn cả. Điều quan trọng là họ biết lợi dụng tâm lý, văn hóa Việt đang ngất ngây trong men say chiến thắng để quảng bá hình ảnh của họ. Điều đó cũng tốt, bởi Hàn Quốc là một quốc gia thịnh vượng, họ vươn lên từ đống tro tàn chiến tranh, có rất nhiều thứ đáng để cho chúng ta học tập. Tuy nhiên cần nhớ lại câu chuyện phim ảnh, âm nhạc Hàn Quốc một thời đã mang theo văn hóa “thần tượng” không giống ai cho giới trẻ Việt Nam. Chưa kể trước đó là chiến dịch: chiếu phim trước, giường, tủ, bàn ghế, kiến trúc, thời trang, mỹ phẩm theo sau. Một nền kinh tế muốn tự cường phải tìm được sản phẩm của chính mình, một nền văn hóa tự chủ phải giữ được bản sắc. Câu chuyện của bóng đá Việt Nam hôm nay không thể “mắc bẫy” như phim ảnh mấy chục năm trước.


7. Trở về cái máng lợn. 


Bóng đá Việt Nam vừa trải qua năm 2018 thành công nhất từ trước tới nay. Nhưng chính bóng đá Việt gần 2 chục năm khoác áo chuyên nghiệp vẫn chưa nuổi nổi mình. Sở dĩ nó còn danh chuyên nghiệp bởi còn có những ông bầu nhiều tiền mê bóng đá. Không ít địa phương phải “khiêu vũ” trên miếng bánh ngân sách để biến tấu thành bóng đá chuyên nghiệp. Đó mới là thực trạng đáng lo ngại, thể hiện rõ căn tính của một nền bóng đá nửa vời. 

Tại sao cuối cùng Barcelona chọn Pep Guardiola chứ không phải Jose Mourinho