Atletico Madrid- Đỉnh cao trong phong cách phòng ngự

Atletico Madrid- Đỉnh cao trong phong cách phòng ngự

Atletico Madrid dưới thời Simione nổi danh là bậc thầy trong nghệ thuật bóng đá phòng ngự. Họ có tính tổ chức rất cao, với hệ thống chiến thuât hiệu quả bậc nhất Châu Âu.
Soi kèo bóng đá tối nay Một lần nữa, Dortmund lại cố gắng tấn công, Toprak đang có bóng trên phần sân của Atléti. Một đường mở bóng ra cánh dành cho Piszczek, đường như gã đã ở trong tư thế sẵn sàng. Nhưng không, gần như ngay khi chạm được bóng, các cầu thủ Atletico đã xuất hiện trước mặt Piszczek. Nói cho vuông, các cầu thủ Atléti đã bắt đầu di chuyển từ khi bóng chưa rời chân Toprak. Không còn sự lựa chọn nào, Piszczek buộc phải chuyền bóng ngược về Toprak, và hậu vệ người Thổ Nhĩ Kỳ cũng không khá hơn đồng đội là bao, anh cũng đang ở trong thế bị bao vây bởi các cầu thủ Atléti.
Chỉ cần như vậy để hiểu được rằng, Los Rojiblancos đã giảm được áp lực tấn công của Dortmund bằng lối chơi pressing quen thuộc của họ và buộc đối thủ dành phần lớn thời gian để chơi bóng với… Bürki.  Ngoài những đợt tấn công với sự góp mặt của Toprak, cầu thủ chơi hay nhất trận Atlético – Dortmund bên phía đội bóng áo Vàng-Đen, họ chẳng thể có được không gian để triển khai bóng theo đúng ý đồ của Favre, hoàn toàn trái ngược với Atlético. Các học trò của Simeone đã tổ chức pressing rất hiệu quả nhằm đẩy trái bóng ra xa khung thành nhất có thể, và việc các trung vệ được thoải mái phá bóng lên cũng không phải ngoại lệ. Chỉ cần áp sát và tấn công ở những thời điểm thích hợp trước Dortmund, Simeone đã chứng minh cho thế giới thấy, trận phơi áo 0-4 tại Signal Iduna Park chỉ là tai nạn.
Simione- Một Best Master phòng ngự
Tương tự như Dortmund, đã có rất nhiều đội bóng khi đối đầu với Atléti phải giành phần lớn thời gian để chơi bóng bên phần sân nhà. Kể từ khi Simeone tiếp quản chiếc ghế nóng tại nửa đỏ trắng thành Madrid, Los Rojiblancos đã chuyển mình trở thành đội bóng phòng ngự bậc nhất thế giới. Và những danh hiệu mà họ đã giành được? La Liga có, Europa League có. Ngoài ra, như để minh chứng cho những năm tháng tiềm lực tài chính còn yếu, Atléti đã phải ngậm ngùi nhìn gã hàng xóm Real Madrid hai lần giơ cao chức vô địch Champions League vào các năm 2014 và 2016 bởi việc thiếu chiều sâu đội hình. Về sau, những năm tháng đó dần nguôi ngoai khi những ngôi sao mới cập bến đội bóng với số tiền lấy từ chính việc bán đi các ngôi sao trong đội hình và nguồn đầu tư từ tập đoàn Wanda (Vạn Đạt). Rõ ràng đến thời điểm hiện tại, Atléti hoàn toàn có đủ tiềm lực tài chính để có được những bản hợp đồng bom tấn, nhưng nếu xét về mặt chịu chi, họ vẫn không thể cạnh tranh với Barca và Real Madrid (những kình địch của họ). Ấy thế mà trong những năm gần đây, Atleti vẫn luôn là ứng cử viên nặng kí cho chức vô địch La Liga. Nào, giờ hãy cùng tìm hiểu kĩ hơn về chiến thuật của Simeone để có thể hiểu được tại sao người ta lại gọi lão là “Bậc thầy phòng ngự”.
Nói không ngoa, hàng thủ vững chắc chính là tiền đề cho thành công của Atléti. Simeone là một con người làm việc rất chi tiết, lão thường tập trung vào từng cầu thủ và giúp họ cải thiện trong mỗi buổi tập của cả đội để tích hợp những điểm đó vào hệ thống của cả đội, điều đó không những cải thiện kĩ năng cá nhân của các cầu thủ mà còn có thể phát huy tối đa tiềm năng của họ. Vậy, hệ thống đó vận hành ra sao? Nguyên tắc cơ bản trong cách tiếp cận phòng ngự là gì? Tập trung vào nhé.
Sơ đồ 4-4-2 chặt chẽ
Điểm đáng chú ý nhất trong cấu trúc phòng ngự của Atlético nằm ở khối phòng ngự của sơ đồ 4-4-2. Thường thì Simeone sẽ yêu cầu các học trò chơi với cự li hẹp và tạo thành một khối thống nhất ở khu vực trung lộ. Nhiệm vụ của các cầu thủ là cố gắng áp sát nhanh nhất có thể để hạn chế tối thiểu khoảng không gian xung quanh cầu thủ có bóng. Nhưng hiếm khi Atléti pressing ngay từ phần sân đối phương, chỉ khi đối thủ vượt qua vạch giữa sân, Atléti mới pressing với cường độ cao.
Trong sơ đồ 4-4-2, cả ba tuyến được trải đều ra, di chuyển và làm việc cùng nhau. Thường khi một nhóm các cầu thủ chơi bóng với nhau trong một thời gian dài, họ sẽ hiểu đồng đội mình cần gì để hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau, thậm chí không cần giao tiếp bằng lời nói nhưng vẫn hiểu được nhau. Và Atléti sở hữu một nhóm cầu thủ như vậy. Có lẽ đây là lí do mà Simeone dù sở hữu nguồn tài chính tốt cũng không muốn chiêu mộ nhiều tân binh đắt giá, ông chỉ vung tiền khi thấy thật sự cần thiết.
Một điểm độc đáo trong việc duy trì cấu trúc phòng ngự của Atléti đó là sự kết dính nơi các tuyến đã được trải ra. Tất cả các cầu thủ của Atléti trên sân đều rất kỷ luật trong việc duy trì khoảng cách với nhau. Mục đích cuối cùng chỉ để đối phương gặp khó khăn, hoặc gần như không thể phá vỡ cấu trúc phòng ngự của họ. Một điều mà không phải đội bóng nào cũng làm được.
Trong hệ thống của Simeone, các tiền đạo có khuynh hướng chọn vị trí ở gần nhau nhưng được phép di chuyển thoải mái hơn khi áp sát, trong khi hàng tiền vệ cần phải tỉnh táo và phải rất chặt chẽ. Nhưng chính sự chặt chẽ đó ở khu vực trung tuyến sẽ khiến cho hành lang cánh sẽ bị khai thác triệt để. Đây là lúc cặp hậu vệ cánh thực hiện nhiệm vụ của mình. Bốn cầu thủ ở hàng hậu vệ được chỉ đạo triển khai cự li rộng hơn, vì thế các hậu vệ cánh có nhiệm vụ vừa áp sát và vừa hạn chế các đợt tấn công biên của đối thủ. Nói thì đơn giản nhưng khi vận hành lại là một câu chuyện, nếu chỉ một cầu thủ thiếu đi sự kỷ luật cần thiết thì cấu trúc phòng ngự 3 lớp của Atléti sẽ bị phá vỡ ngay lập tức.
Việc thi triển cự li như vậy giúp đẩy lùi những đợt tấn công của đối thủ, đặt họ vào những vị trí khó xoay sở hơn và đặc biệt là hạn chế sự lùi sâu của hàng tiền vệ. Khi đối đầu với Atléti bạn đừng vào những pha rê bóng để hút người tạo khoảng trống, bởi vì các cầu thủ của Atléti thường xuyên… bỏ người, họ có khuynh hướng giao nhiệm vụ kèm người đó lại cho đồng đội khác và tiếp tục nhiệm vụ của mình – kết dính khối phòng ngự. Rất khó để kéo các cầu thủ Atléti ra khỏi vị trí của họ.
Thỉnh thoảng vẫn có một vài cầu thủ rời khỏi vị trí để áp sát đối phương nhưng chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn, đó là lúc họ muốn đoạt bóng lại nhanh nhất có thể hoặc đang… bị dẫn trước. Vậy khi đó, cấu trúc đã bị phá vỡ, phải chăng Atleti đang mắc sai lầm?
Không, đó là lúc kế hoạch B được triển khai. Ví dụ, phút 85 của trận đấu, Atleti đang bị dẫn 0-1, đội phó Koke quyết định rời khỏi vị trí để áp sát đối phương đang cầm bóng, không gian phía sau hắn được mở ra rất rộng, khi đó hai đồng đội là Saúl và Rodri sẽ ở ngay hai bên và giư một khoảng cách tương đối tạo thành một hình tam giác. Koke sẽ phải che chắn phần không gian phía sau lưng mình thật an toàn nhưng vẫn phải gây áp lực lên đối thủ, trong khi Saúl và Rodri cố gắng che chắn phần kiểm soát không gian xung quanh (cover shadow) và phán đoán đường chuyền của cầu thủ đang có bóng. Khi đối phương đã quyết định chuyền, một tam giác mới sẽ được tạo nên. Và cứ thế, cho đến khi Atléti đạt được mục tiêu của họ, trái bóng. Cơ bản là vậy.
Nhưng suy cho cùng, trong cách triển khai của Simeone, việc giữ vững cấu trúc phòng thủ có lẽ còn quan trọng hơn cả việc tấn công. Có thể cảm giác được rằng, đối với ông, ghi bàn hay không không quan trọng, quan trọng là bạn không thủng lưới trước đã.
Có một điều thú vị là các tiền vệ trung tâm của Atleti thường là người rời khỏi vị trí nhiều nhất để pressing chứ không phải các tiền đạo vốn được di chuyển tự do hơn. Vì căn bản, các tiền đạo cần tập trung vào các tiền vệ trung tâm của đối thủ, các cầu thủ chạy cánh thì di chuyển bao quát hành lang trong và biên ở khu vực giữa sân. Tuy nhiên những điểm này đều được thay đổi dựa vào từng đối thủ và từng thời điểm khác nhau.
Pressing tầm cao đối xứng
Thường thì trong quá trình phòng ngự, các đội bóng sẽ đều bỏ qua khu vực biên ngoài, vì vốn dĩ đường biên dọc sẽ đóng vai trò cầu thủ thứ 12 trên sân và khi áp sát, đối thủ sẽ có ít không gian để xoay sở hơn. Đối với một đội bóng chơi thiên về phòng ngự tiêu cực như Atléti thì cũng không ngoại lệ. Họ sử dụng nó như một… “dấu hiệu” để kích hoạt lối chơi pressing. Khi đối phương bắt đầu có bóng ở khu vực biên phần sân của họ, các cầu thủ chạy cánh của Atléti sẽ bắt đầu rời khỏi cấu trúc phòng ngự để pressing, và nhờ vào khả năng chọn vị trí tốt của các cầu thủ Atléti, cầu thủ đang có bóng của đội bạn buộc phải chuyền về cho tuyến dưới. Đến đây, nếu các tiền đạo phía trên áp sát và giữ cự li đủ gần, toàn bộ hệ thống phòng ngự của họ sẽ nhanh chóng gia tăng cường độ pressing và đối thủ một lần nữa lại phải hứng chịu những đợt pressing mới của Atlético Madrid.
Có một điểm cực thú vị trong lối chơi pressing với cường độ cao của Atleti. Với bất kì cầu thủ nào ở hàng tiền vệ, một khi đã rời hệ thống để pressing, hắn ta sẽ không bao giờ dừng lại. Sẽ lại là ví dụ cũ. Koke rời hệ thống để bắt đầu pressing đối thủ đang có bóng và hãy để ý, dù có mệt đến đâu cũng sẽ không làm hắn dừng lại. Về phần cầu thủ đang có bóng, khi bị áp sát thì hắn sẽ nghĩ ngay đến việc chuyền cho một người đồng đội khác, Koke vẫn tiếp tục di chuyển và áp sát cầu thủ nhận được bóng tiếp theo. Cứ tiếp tục như vậy, đến khi nào bóng ở trong chân các cầu thủ Atléti thì họ mới thôi. Tuy thực hiện một chuỗi hành động pressing liên tục nhưng Koke cũng không quên thu hẹp không gian chuyền bóng của đối thủ bằng việc đảm bảo khoảng không gian phía sau mình là an toàn với sự giúp đỡ của các đồng đội xung quanh.
Ở mùa này, Simeone đã bắt đầu áp dụng triệt để sơ đồ 4-4-2 bất đối xứng cho Atléti, nói đúng hơn, nó gần giống như 4-3-1-2 kim cương. Một trong 2 tiền đạo sẽ chơi thấp hơn để khỏa lấp vào khu vực giữa hàng tiền đạo và tiền vệ trong khi các tiền vệ trung tâm áp sát cầu thủ đang giữ bóng. Lại thêm một điểm thú vị nữa ở đây, với tiền đạo còn lại, hắn có nhiệm vụ áp sát các phương án chuyền bóng tiếp theo của đối thủ, thường sẽ là hậu vệ và hoặc cả thủ môn. Nếu không tỉnh táo, bẫy pressing của Los Rojiblancos luôn sẵn sàng trừng phạt đối thủ.
Mục đích của việc này là khi có thể, Simeone muốn cô lập một bên cánh của đối thủ. Hoặc nếu không thể, họ chỉ muốn cầu thủ nhận bóng có ít thời gian nhất để xoay sở và ra quyết định cho bước kế tiếp. Có một lỗ hổng ở đây, vì hình thái phòng ngự của Atleti là một khối kết dính, di chuyển cùng nhau nên khi khối này lệch sang một cánh, cánh còn lại sẽ là một khoảng trống lớn. Vậy, Simeone đã giải quyết như thế nào? Phương án C. Như đã đề cập bên trên, rất đơn giản, nếu đối thủ có đủ thời gian để mở bóng sang cánh đối diện, hậu vệ biên còn lại của Atleti vẫn sẵn sàng rời khỏi cấu trúc phòng ngự để bắt đầu pressing vì vốn dĩ hàng hậu vệ của Atleti được bố trí cự li rộng hơn.
Bên cạnh sơ đồ 4-3-1-2 và khả năng chọn thời điểm để pressing, Atleti vẫn có thể chơi áp sát cao hơn với sơ đồ 4-4-2 truyền thống. Vẫn như vậy, họ chỉ cần đợi một cầu thủ đội bạn chuyền bóng ra biên và thế là, trong chớp mắt các đồng đội còn lại của anh ta đã bị khóa chặt. Hoặc, Atleti sẽ áp sát đối thủ để buộc hàng thủ đội bạn tự tạo thành một hình chữ U, đến lúc đó lựa chọn khả dĩ nhất của trung vệ là chuyền ra biên và đó lại chính là thời điểm thích hợp của Atléti.
Một trong 2 tiền đạo đứng gần nhất sẽ có nhiệm vụ áp sát trung vệ, tiền đạo còn lại chơi thấp hơn, kiểm soát không gian của các tiền vệ trung tâm đối phương. Đó cũng chính là khu vực được giăng bẫy pressing nhiều nhất với mục đích vô hiệu hóa hàng tiền vệ của đối thủ. Và rồi điều gì đến cũng sẽ đến, các cầu thủ Atleti hoàn toàn có thể đoạt lại bóng với số đông các cầu thủ tham gia pressing và thực hiện một tình huống phản công chớp nhoáng.
Những điểm cần lưu tâm trong cách chơi
Không phải chỉ mình Atlético, có nhiều đội bóng trên thế giới sở hữu cấu trúc phòng ngự rất tốt, nhưng như đã đề cập bên trên, Simeone là một bậc thầy phòng ngự và lối chơi phòng ngự của Atléti cũng rất khác biệt, và điều đó tạo nên thương hiệu riêng cho chính “El Cholo” và đội bóng. Nó đến từ những chi tiết nhỏ trong những tình huống xử lý của từng cá nhân trên sân. Chọn thời điểm, dồn ép cầu thủ đang có bóng, chọn vị trí và kiểm soát không gian của bản thân. Tất cả các chi tiết nhỏ này đều có một vai trò lớn trong việc tạo nên sức mạnh phòng ngự của Los Rojiblancos.
Người luôn được Simeone tin tưởng nhất trong các khoản này không ai khác chính là đội phó Koke và một cái tên quen thuộc, Saúl Ñíguez. Đây là hai cái tên rất quan trọng trong công việc triển khai lối đá pressing của Simeone. “El Cholo” luôn cố gắng kết hợp cả hai trong đội hình xuất phát nếu họ đủ điều kiện ra sân. Với sự kỉ luật sẵn có từ lò đào tạo của Atléti, Koke và Saúl còn có khả năng chọn vị trí cực tốt, giúp cả đội kiểm soát được một khoảng không gian lớn, và nhờ vậy nên Atléti tổ chức pressing rất hiệu quả.
Ở các phần trên, chúng ta đã nói nhiều về chiêu thức “phủ bóng” (cover shadow – khả năng kiểm soát không gian), vậy giờ hãy cùng tìm hiểu về nó. “Phủ bóng” về cơ bản là một hành động của cầu thủ phòng ngự nhằm hạn chế tối đa các hướng chuyền bóng của cầu thủ tấn công đang có bóng. Bằng việc tổ chức pressing đúng thời điểm, đánh giá, thay đổi vị trí của bản thân liên lục và dự đoán trước những tình huống tiếp theo, các cầu thủ Atléti có thể pressing ở một không gian lớn một cách hiệu quả hơn. Saúl là một mẫu cầu thủ hiện đại mà có lẽ bất kì HLV nào cũng muốn có. Anh luôn luôn quan sát khoảng không gian xung quanh, đánh giá những khả năng tấn công tiềm tàng của đối thủ và điều chỉnh vị trí cho phù hợp, có khi còn điều chỉnh cả các đồng đội.
Mục đích cơ bản trong toàn hệ thống pressing của Atleti là ngăn không cho đối thủ tiếp cận khung thành của Jan Oblak. Các cầu thủ tấn công đội bạn có lẽ không nên nhận bóng khi đang ở trong vị trí bị theo kèm. Thời điểm áp sát cầu thủ có bóng là một trong những phần quan trọng trong hệ thống của Atléti.
Hơn nữa, thời điểm di chuyển khỏi hệ thống để áp sát cũng quan trọng không kém. Những tiền vệ trung tâm như Rodri, Partey và đặc biệt là Saúl luôn chọn thời điểm chính xác một cách “đáng sợ” và luôn thu hẹp khoảng cách giữa các cầu thủ đội bạn sao cho hẹp nhất có thể, góp phần tạo nên sự kết dính cho cấu trúc phòng ngự của đội bóng.

Kết luận

Hơn hết, việc phân tích hệ thống phòng ngự của Atlético Madrid giúp cho các HLV thấu hiểu được nghệ thuật phòng ngự. Sự tinh tế trong cách làm việc của Simeone và các cộng sự quả thật đáng kinh ngạc, điều đó lí giải cho thành công hiện tại của Atlético.
Ngoài ra, các cầu thủ cũng nắm giữ một vai trò lớn. Mọi tiền vệ của Atléti đều có thể chơi ở các vị trí phòng ngự khác nhau. Bên cạnh trung lộ, Partey, Saúl và Koke đều có thể thi đấu ở cánh. Mới nhất là trường hợp của Saúl và Partey thi đấu ở vị trí trung vệ trong trận thắng kịch tính 3-2 trước Athletic Bilbao do tất cả các trung vệ của đội bóng đều gặp phải chấn thương, còn Godín thì đá… tiền đạo cùng Kalinić do trung vệ người Uruguay gặp chấn thương mà đội nhà lại hết quyền thay người, thế nhưng điều này không quá dị so với một người như Simeone. Xa hơn là trường hợp Partey đá vị trí hậu vệ cánh phải hồi đầu mùa trong bối cảnh Juanfran chấn thương còn Arias thì chưa thấm nhuần được tư tưởng của Simeone. Từ A-Z, mọi thứ đều rất linh hoạt và cho phép Atléti có thể điều chỉnh mưu đồ chiến thuật một cách dễ dàng trong trận đấu và thậm chí còn gây khó khăn hơn cho đối thủ khi tìm các xuyên thủng các lớp phòng ngự của Atléti.
Một điều thú vị cuối cùng nữa trong phong cách làm việc tỉ mỉcủa Simeone, điều này hơi tiêu cực. Như đã đề cập ở trên, Simeone thường tập trung cải thiện kĩ năng cá nhân của từng cầu thủ và kết hợp nó vào hệ thống, giúp hệ thống đạt được hiệu suất tốt nhất, điều này tốt cho Atleti nhưng không tốt cho các đội bóng mua được cầu thủ của họ. Phải nói rằng “El Cholo” đã thiết lập một hệ thống hoàn hảo để phát huy tối đa tiềm năng của mỗi người, và điều đó thì không thường xảy ra ở các CLB lớn. Filipe Luís là một ví dụ điển hình.
Cả trong lẫn ngoài sân cỏ, mối quan hệ giữa các cầu thủ Atléti và Simeone dường như vượt trên cả sự bình thường. Họ như một gia đình với sự gắn kết rất cao, điều khó có thể tìm thấy được ở các đội bóng khác. Tất cả mọi thứ đang diễn ra tại Atléti đã và đang tạo nên một di sản đồ sộ và họ hoàn toàn xứng đáng với mục tiêu tối thượng nhất lúc này của CLB, chức vô địch UEFA Champions League./

Thái Lan và Philippines công bố danh sách dự Asian Cup